Tarihçe

TEŞKİLATLANMA SERÜVENİ

                Türk Esnaf ve Sanatkârlarının Anadolu'daki teşkilatlanmalarının mazisi, Selçuklular döneminde başlar. Ahi adıyla 1912 yılına kadar varlığını sürdüren bu teşkilat, bugün belirgin şekilde ortaya çıkan ve Batı türü kalkınma hareketlerinin motor gücünü oluşturan sivil toplum örgütlerinin atası sayılır.

                Mesleki dayanışmadan, eğitime; toplam kaliteden, tüketici haklarına; arz ve talep dengelemesinden, kredilendirmeye; işsize iş, yoksula aş temininden, askeri güç oluşturmaya; inanç ve ahlak eğitiminden, musikiye kadar hemen her alanda planlı ve amaçlı faaliyetlerde bulunarak, Türk İslam Medeniyetinin kökleşip gelişmesine önemli katkılar sağlayan Ahi Teşkilatı, Osmanlı'nın son dönemlerinde imparatorluğun yıpranan diğer bütün kurumları gibi yeni değerler üretmede kısır kalır. Varlığını, "Gedik" ve "Lonca" gibi değişim ve dönüşümlerle sağlamaya çalışsa da 1912 yılında kanunla lağvedilmekten kurtulamaz.

                Her alanda yeni toplumsal düzenlemeler ve değerler oluşturan Cumhuriyet rejimi, 2 Mart 1924 yılında 99 sayılı Resmi Gazetede yayınlandığı Ticaret ve Sanayi Odaları Kanunu'nun 4. maddesi ile esnaf ve sanatkâra, Ticaret ve Sanayi Odaları bünyesindeki Ticaret Siciline kayıtlanma mecburiyeti getirerek esnaf ve sanatkârların odalar resmi içinde dernekler aracılığıyla teşkilatlanmalarına imkân verir.

                1943 yılında çıkarılan 4355 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları, Esnaf Odaları ve Ticaret Borsaları Kanunu ile Esnaf Odaları düzenine geçilir. Oda kurulamayan yerlerdeki mevcut esnaf derneklerinin varlığını sürdürmelerine izin verilmesi düzenli teşkilatlanmaya mani olmakla birlikte, bu uygulama 1949 yılında 5373 sayılı "Esnaf Dernekleri ve Esnaf Birlikleri" Kanununa kadar devam eder. Bu kanunla odalar sistemi terk olmuş, Birlikler ve Dernekler sistemine geçilmiştir. Bu sistem de esnaf ve sanatkârların ihtiyaçlarına yeterince cevap veremez, sorunlarına çözüm bulamaz olunca yerine 1964 yılında 507 sayılı "Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu" çıkarılır. Köklü ve etkili yenilikler getirmeyen bu kanun, 02.05.1983 tarih ve 63 sayılı kanun hükmünde kararname daha sonra 16.09.1983 tarih ve 81 sayılı kanun hükmünde kararname ile bir çok maddesi değiştirilmesine rağmen arzu edilen netice sağlanamadığı için aynı kanun 22.02.1985 tarih ve 4153 sayılı kanun ve 09.05.1991 tarih ve 3741 sayılı kanunla yeniden değiştirilir.21.06.2005 tarih ve 25852 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5362 Sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu ile yeni bir dönem başlar.